Zelf een ontruimingsplan of plattegrond maken? Dit moet je weten
Je hebt een controle van de brandweer gehad, je verzekeraar stelt vragen of uit jouw risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) blijkt dat een ontruimingsplan ontbreekt. De eerste gedachte van veel ondernemers: dat maak ik zelf wel. En eerlijk is eerlijk, dat is een logische gedachte. Niemand kent jouw pand en jouw mensen beter dan jij. Waarom zou je betalen voor iets dat je met gezond verstand en een middag werk zelf in elkaar zet?
In dit artikel leggen we eerlijk uit wat er allemaal bij komt kijken. Niet om je af te schrikken, maar zodat je vooraf een goede inschatting kunt maken: doe ik dit zelf, of besteed ik het uit?
Mag je een ontruimingsplan zelf maken?
Ja. Nergens in de wet staat dat een ontruimingsplan of ontruimingsplattegrond door een gecertificeerd bedrijf gemaakt moet worden. Je mag het volledig zelf doen.
Maar let op: de brandweer, de Nederlandse Arbeidsinspectie en jouw verzekeraar beoordelen het eindresultaat, niet wie het gemaakt heeft. Een zelfgemaakt plan dat niet aan de eisen voldoet, wordt net zo hard afgekeurd als geen plan. Je bent en blijft als werkgever verantwoordelijk.
Wat zegt de wet?
Sinds 1 januari 2024 is het Bouwbesluit vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), onderdeel van de Omgevingswet. Daarin staat: is voor jouw gebouw een brandmeldinstallatie verplicht, dan is ook een ontruimingsplan verplicht. Of dat voor jouw pand geldt, hangt af van de gebruiksfunctie, de oppervlakte en de hoogte van het gebouw.
Daarnaast verplicht de Arbowet je als werkgever om voorbereid te zijn op calamiteiten en om bedrijfshulpverlening (BHV) te organiseren. Een ontruimingsplan is daar in de praktijk het fundament van. Voor de inhoud van het plan is NEN 8112 de norm die brandweer en verzekeraars als uitgangspunt hanteren. Voor ontruimingsplattegronden geldt NEN 1414-1, met verplichte veiligheidspictogrammen volgens NEN-EN-ISO 7010.
Zelf een ontruimingsplan maken: dit komt erbij kijken
Een ontruimingsplan volgens NEN 8112 is geen A4’tje met “bij brand naar buiten”. Het beschrijft onder meer:
- de gegevens van het gebouw: indeling, gebruiksfuncties, aanwezige brandbeveiligingsinstallaties;
- de alarmeringsprocedure: wie meldt wat, aan wie, en in welke volgorde;
- de taken en verantwoordelijkheden van BHV’ers, receptie, directie en overige medewerkers;
- instructies per doelgroep: medewerkers, bezoekers en minder zelfredzame personen;
- de verzamelplaats en de manier waarop je controleert of iedereen buiten is;
- de bijbehorende tekeningen en plattegronden als bijlage.
Het lastige zit niet in het opschrijven, maar in het maatwerk. Een template van internet invullen is niet voldoende: het plan moet kloppen met jóuw pand, jóuw BHV-bezetting en jóuw bezoekersstromen. Een plan dat op papier klopt maar in de praktijk onuitvoerbaar is, valt bij een oefening of controle direct door de mand.
Zelf een ontruimingsplattegrond maken: dit komt erbij kijken
De plattegrond lijkt het eenvoudige deel, maar hier gelden juist de strengste vormeisen. Een ontruimingsplattegrond volgens NEN 1414-1:
- is op schaal getekend en per verdieping uitgewerkt;
- is afgestemd op de kijkrichting: de plattegrond moet gedraaid zijn naar hoe je er in de gang voor staat, anders kloppen links en rechts niet;
- bevat een duidelijk “u bevindt zich hier”-punt, wat betekent dat je per ophanglocatie een aparte versie nodig hebt;
- toont alle vluchtroutes, nooduitgangen, blusmiddelen, de verzamelplaats en een legenda;
- gebruikt uitsluitend pictogrammen volgens NEN-EN-ISO 7010, oudere symbolen zijn niet meer toegestaan;
- hangt op A3-formaat op duidelijk zichtbare plaatsen in het pand.
Hiervoor heb je tekensoftware nodig, actuele bouwtekeningen en kennis van de norm. Voor een gemiddeld bedrijfspand met twee verdiepingen en meerdere ophangpunten praat je al snel over vijf tot tien verschillende plattegrondversies.
En dan ben je nog niet klaar
Een ontruimingsplan en plattegrond zijn geen eenmalige klus. Elke verbouwing, elke gewijzigde indeling, elke personeelswisseling in je BHV-team betekent: aanpassen. Daarnaast moet je het plan jaarlijks toetsen en de ontruiming regelmatig oefenen. Een verouderd plan aan de muur is bij een controle net zo’n groot probleem als geen plan.
Conclusie: zelf doen kan, maar reken het eerst uit
Zelf een ontruimingsplan en plattegronden maken is toegestaan en met veel tijd en verdieping ook haalbaar. Maar tel eens op: de normen doorgronden, het pand inventariseren, het plan schrijven, de plattegronden op schaal tekenen in de juiste kijkrichting, alles afstemmen op je BHV-organisatie en het geheel actueel houden. Voor de meeste ondernemers is dat geen middag werk, maar een terugkerend project naast de dagelijkse business.
Van Rijn Brandbeveiliging stelt dagelijks ontruimingsplannen en ontruimingsplattegronden op, volledig conform de geldende normen en op maat voor jouw pand. Met landelijke dekking en één aanspreekpunt voor al jouw keuringen en controles. Wil je weten wat het kost om dit uit handen te geven? Vraag vrijblijvend een offerte aan, dan weet je snel waar je aan toe bent.